“Pratidwandi” (“The adversary”) (Satyajit Ray) (1970)

         Στην ταινία αυτή ο μεγάλος Ινδός σκηνοθέτης κατάφερε με άρτιο μοντάζ και θαυμαστή οικονομία να συμπυκνώσει ιδανικά τόσα σημαντικά γεγονότα της ζωής του πρωταγωνιστή, που λαμβάνουν χώρα στη διάρκεια λίγων ημερών, δίνοντας ένα ολοκληρωμένο πορτραίτο τόσο του ίδιου και της ινδικής νεολαίας, όσο και γενικότερα της κοινωνίας της χώρας στη μεταβατική αυτή εποχή, όταν και συγκρούονται ο ξενόφερτος υλιστικός τρόπος ζωής με τις εγχώριες παραδόσεις και ήθη.

         Ο νεαρός Σιντάρτα, μετά το θάνατο του πατέρα του και αφού αναγκάστηκε να διακόψει τις σπουδές του στην ιατρική, βρίσκεται σε αυτό ακριβώς το σταυροδρόμι της ζωής του, όπου πρέπει να αναζητήσει εργασία, ως γόνος οικογένειας κατώτερης οικονομικά τάξης. Οι οικονομικές συνθήκες στην Καλκούτα και γενικότερα στη χώρα είναι δύσκολες, η αγορά εργασίας μία ζούγκλα στυγνής εκμετάλλευσης και είναι διάσπαρτα τα σημάδια στην ταινία ότι επικρατεί επαναστατικός αναβρασμός. 

        Από την αρχή της ταινίας μαθαίνουμε ότι ο ιδεαλιστής Σιντάρτα ήταν έντονα κομματικοποιημένος στα χρόνια του στο πανεπιστήμιο και παραμένει αριστερών πολιτικών πεποιθήσεων, κάτι που φυσικά δε βοηθά στις συνεντεύξεις, αν θέλει να βρει δουλειά. Ο εκρηκτικός του χαρακτήρας όταν βιώνει την κοινωνική αδικία είναι ακόμα ένα μείον που πρέπει να μάθει επιτέλους να ελέγχει. 

         Επίσης η σχέση του με το άλλο φύλο είναι ένα θέμα, στο οποίο ο αγνός ιδεαλισμός του τον επηρεάζει και φαίνεται όταν μαθαίνει πως η όμορφη αδελφή του είναι πιθανόν να έχει μπλέξει σε παράνομο ειδύλλιο με το παντρεμένο πλούσιο αφεντικό της. Οι εποχές έχουν αλλάξει και η γυναίκα διεκδικεί τη θέση της στον κόσμο με δυναμισμό και ανεξαρτησία σε σχέση με το παρελθόν και αυτό είναι ένα δεδομένο που ο Σιντάρτα, παρά την ελευθερία πνεύματος που τον διακρίνει, δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσει. 

     Η φυγή του στρατευμένου επαναστάτη μικρού του αδελφού, που αποφασίζει να μη δώσει τις εξετάσεις για το πανεπιστήμιο, είναι ενα ακόμα γεγονός που τον αναγκάζει να αμβλύνει τον επαναστατικό δογματισμό του. Όταν «τυχαία» συναντιέται με μία γνωστή του νεαρή ανώτερης τάξης, φαίνεται να γεννιέται ένα αίσθημα ακριβώς την κατάλληλη στιγμή, όμως η προγραμματισμένη συνέντευξή του καταλήγει σε φιάσκο, αφού βγαίνει πάλι στην επιφάνεια - όχι αδικαιολόγητα - ο ασυμβίβαστος, ριζοσπάστης εαυτός του.    

        Σε μία εκπληκτική ακολουθία σκηνών, ο Σιντάρτα φεύγει, για να αποφύγει τα μπλεξίματα με το νόμο, ενώ ακούμε το γεμάτο υποσχέσεις γράμμα που στέλνει στη γνωστή του, στη συνέχεια τον βλέπουμε να εγκαθίσταται σε ένα ξενοδοχείο, ώσπου ακούει ένα γνώριμο τιτίβισμα, που στοίχειωνε τη μνήμη του - σπάραγμα από μία ευτυχισμένη στιγμή με την αδελφή του από τα ξένοιαστα παιδικά τους χρόνια - από ένα πουλί που του διέφευγε το όνομά του. Η κάμερα ζουμάρει στο έκπληκτο πρόσωπό του, βγαίνει στο μπαλκόνι και τα υπόλοιπα είναι θέμα ερμηνευτικής δυνατότητας του κάθε θεατή, που ασφαλώς νιώθει ότι ήταν μάρτυρας σε ένα ανυπέρβλητο αριστούργημα της έβδομης τέχνης, για να δικαιωθεί ο Akira Kurosawa που είχε πει για τον Ινδό μαιτρ «αν δεν έχεις δει το σινεμά του Ray, σημαίνει να ζεις στον κόσμο χωρίς να έχεις δει τον ήλιο ή το φεγγάρι”...