Οι αναρχικοί (Τζέημς Τζολ) (1979)

     Μία συμπυκνωμένη ιστορία του διεθνούς αναρχικού κινήματος αποτελεί το έξοχο αυτό βιβλίο, που - χωρίς να αγιοποιεί ούτε να καταδικάζει - εντοπίζει τις απαρχές του στις θρησκευτικές επαναστάσεις της γνωστικής αίρεσης των Καθαρών, την "εξέγερση των χωρικών" του Τομας Μύντσερ και τους Αναβαπτιστές της πόλης Μύνστερ με ιστορική κατάληξη την κορύφωση αλλά και αποτυχία της αναρχικής ιδέας κατά τον Ισπανικό Εμφύλιο. 

     Τα πιο σημαντικά πρόσωπα του αναρχισμού περνάν από τις σελίδες του βιβλίου, μεταξύ άλλων Γκόντγουιν, οι ουτοπιστές Σαιν Σιμόν και Φουριέ, Προυντόν, Μπακούνιν, Μπαμπέφ, Κροπότκιν, Μπουοναρότι, Στίρνερ, Μαλατέστα, Μάχνο, Έμμα Γκόλντμαν, Ντουρούτι και παρουσιάζονται αρκετές ενδιαφέρουσες ιστορικές λεπτομέρειες για τις έντονες εσωτερικές διαμάχες όσον αφορά την επιλογή των μέσων επίτευξης του αναρχικού ιδανικού, τις διαφορετικές παραλλαγές υπό τις οποίες το ιδανικό εμφανίστηκε, τη βίαιη κρατική καταστολή, το αδιέξοδο της τρομοκρατίας ως επαναστατικής μεθόδου, τον κίνδυνο που αντιμετώπισαν οι αναρχικοί όταν αναγκάστηκαν να μπλεχτούν στο κοινοβουλευτικό παιχνίδι, την έλλειψη μίας ξεκάθαρης οπτικής για το τι θα επακολουθήσει μετά και άλλα ενδιαφέροντα θέματα. 

     Ο επίλογος, χωρίς να είναι απαισιόδοξος, αναγνωρίζει ότι όσο και αν στη σύγχρονη εποχή η τεχνολογική προόδος - θέμα στο οποίο ο αναρχισμός παραμένει ασαφής - κάνει πιο δύσκολες τις προϋποθέσεις για την αναρχία, το αναρχικό όραμα θα εξακολουθεί να γοητεύει και να κεντρίζει τη φαντασία των ανθρώπων. Ένα βιβλίο που είναι μία πολύ καλή εισαγωγή για όποιον θέλει να συνεχίσει και να εμβαθύνει στη μελέτη της αναρχικής ιδέας.